G. V. F. Hegel

“Prva Hegelova knjiga, napisana kada je stigao u Jenu da se pridruži svom prijatelju Šelingu: ogled koji tvrdi da filozofija nastaje iz rascepa modernog života, da je njen zadatak da prevaziđe kruta suprotstavljanja i da je Šeling, a ne Fihte, shvatio pravo načelo — apsolutni identitet subjekta i objekta, prirode i duha.”

“Prvo veliko Hegelovo delo prati put svesti od najjednostavnije izvesnosti — „ovo, ovde, sada“ — preko opažanja, samosvesti, borbe gospodara i sluge, uma, istorije običajnosti, kulture i revolucije, moralnosti i religije, do „apsolutnog znanja“: duha koji pojmi sebe i sopstvenu istoriju.”

“Najambicioznije Hegelovo delo nastoji da misli same čiste oblike mišljenja — počinjući od najpraznije misli od svih, „bića“, i pokazujući kako ono prelazi u ništa i postajanje, i dalje, kroz kvalitet, kvantitet i meru, suštinu, pojavu i stvarnost, do pojma, suda, života, saznanja i, najzad, „apsolutne ideje“.”

“Ceo Hegelov sistem u osnovnim crtama, napisan kao priručnik za njegove studente: Logika, čisti oblici mišljenja; Filozofija prirode, od prostora i vremena do živog organizma; i Filozofija duha, od duše i svesti, preko prava, moralnosti, porodice, građanskog društva i države, do umetnosti, religije i same filozofije.”

“Hegelova predavanja tvrde da religija i filozofija imaju isti sadržaj — Boga, istinu — i da se razlikuju samo po obliku. On izlaže šta je religija, zatim daje pregled religija sveta, od magije i religija Kine, Indije, Persije i Egipta do jevrejske, grčke i rimske religije, i završava hrišćanstvom kao „dovršenom religijom“, čija učenja o Trojstvu, ovaploćenju, smrti i duhu filozofija može da pojmi.”

“Hegel pripoveda istoriju filozofije od Talesa do svog vremena — ne kao galeriju zabluda i suprotstavljenih mnenja, već kao razvoj jednog uma, u kome je svaka filozofija nužan stupanj: od vode i broja, bića i postajanja, Sokrata, Platona i Aristotela, preko duge noći srednjeg veka, do Dekarta, Spinoze, Kanta i idealizma njegovog doba.”

“Hegelova predavanja o filozofiji umetnosti tvrde da je lepota čulno sijanje ideje, prate umetnost kroz njene simboličke, klasične i romantičke oblike, od piramida preko grčke skulpture do hrišćanskog slikarstva i muzike, daju pregled arhitekture, skulpture, slikarstva, muzike i poezije, i završavaju se tvrdnjom da je umetnost, u svom najvišem pozivu, za nas nešto prošlo.”

“Hegelova predavanja o svetskoj istoriji tvrde da svetom vlada um i da je istorija napredak svesti o slobodi — od drevnog Istoka, gde je slobodan bio samo jedan, preko Grka i Rimljana, gde su slobodni bili neki, do modernog sveta, koji zna da su svi slobodni.”

“Neobjavljeni rukopisi mladog Hegela, pisani u Tibingenu, Bernu i Frankfurtu devedesetih godina 18. veka: o tome šta bi bila prava „narodna religija“; život Isusa kao učitelja čistog moralnog uma; kako se Isusovo učenje skamenilo u autoritarnu, „pozitivnu“ religiju; duh hrišćanstva kao ljubav koja prevazilazi zakon i njegova sudbina; i fragment o životu i religiji u kome se prvi put nazire njegova kasnija filozofija.”