Johan Volfgang Gete

“U poslednjim danima slobodnih vitezova Gec Gvozdene Ruke — grub, pošten, odan čovek koji služi samo Bogu, caru i sopstvenoj savesti — vodi svoje privatne zavade protiv bamberškog biskupa i gradova. Njegov prijatelj iz detinjstva Vajslingen, ponovo pridobijen pa opet izgubljen zbog dvora i lepe, opasne Adelhajde, izdaje ga; opsednut, prevaren, zatočen, primoran da predvodi pobunjene seljake, Gec umire u jednom tamničkom vrtu, dozivajući slobodu.”

“U pismima prijatelju Vilhelmu jedan darovit, strastan mladić priča o jednom proleću i letu na selu, o prirodi, deci i Homeru, i o Loti, koju sreće na putu na bal i voli od prvog trenutka, iako je obećana drugome. Odlazi, biva ponižen na dvoru, vraća se i zatiče je udatu; i dok se godina mrači, pisma se prekidaju, a jedan izdavač pripoveda kraj.”

“Vilhelm, trgovački sin koji voli pozorište još od lutkarske predstave iz detinjstva, beži iz očeve kancelarije da bi postao glumac. Među putujućim glumcima, jednim tužnim starim harfistom i tajanstvenim detetom Minjon, u zamku jednog grofa i na Serlovoj pozornici, gde igra Hamleta, polako i kroz mnoge zablude uči za šta je stvoren — dok nad njim bdi jedno tajno društvo, sve dok se njegove godine učenja ne proglase završenim.”

“Doktor Faust je proučio sve i ne zna ništa; u uskršnjoj noći spreman je da umre. Tada mu Đavo dolazi u radnu sobu kao putujući đak i nudi mu svet, a Faust se kladi svojom dušom da ga nijedan trenutak nikada neće zadovoljiti. Ponovo podmlađen, sreće Margaretu — Grethen — jednostavnu, pobožnu devojku iz grada, i njegova ljubav, uz Đavolovu pomoć, upropašćuje njenu majku, njenog brata, njeno dete i nju samu.”

“Na jednom seoskom imanju Eduard i Šarlota, posle dugog razdvajanja najzad venčani, pozivaju u svoj mirni život još dvoje: Eduardovog prijatelja Kapetana i Šarlotinu mladu bratanicu Otiliju. Kao u hemijskoj reakciji koju Kapetan jedne večeri objašnjava, parovi se razlažu i iznova spajaju — Eduarda neodoljivo vuče Otilija, Šarlotu Kapetan — a dužnost, strast i slučaj probijaju sebi put kroz vrtove, jedno jezero, jednu kapelu i jedno dete, do tihog i strašnog kraja.”

“Geteov sopstveni prikaz boje, zasnovan ne na Njutnovoj prizmi nego na onome što oko vidi: boje kao dela i patnje svetlosti, koje nastaju tamo gde se svetlost sreće s tamom — u samom oku, u mutnim i prozirnim sredinama, i u materijama — a završava se moralnim i estetskim dejstvom svake boje na duh, od vedre topline žute do ozbiljnosti i dostojanstva purpura.”

“U septembru 1786. Gete, ministar na jednom malom nemačkom dvoru i najslavniji pisac Nemačke, pre zore se pod lažnim imenom iskrada iz Karlsbada i kreće na jug. U dnevničkim zapisima i pismima beleži Alpe, jezero Garda, Paladijevu Vićencu, Veneciju, svoj dugo željeni Rim, Napulj pod Vezuvom, hramove Sicilije i potragu za prabiljkom, i drugu godinu u Rimu među umetnicima — i vraća se kući kao drugi čovek.”

“Posle Grethenine smrti Faust se budi, izlečen od duhova, i s Mefistofelesom odlazi u „veliki svet“: spasava jednog bankrotiranog cara papirnim novcem, priziva Helenu Trojansku, putuje kroz Klasičnu Valpurgijsku noć, venčava se s Helenom u snu o Arkadiji, otima od mora čitavo carstvo — i, star, slep i kriv, najzad izgovara reči svoje opklade. Ali anđeli odnose ono što je u njemu besmrtno.”